Kilka słów o dorożkach

W medialnej burzy wywołanej ostatnimi działaniami Krakowskiego Stowarzyszenia Obrony Zwierząt, brakło bardzo ważnego (o ironio!)  głosu-  głosu samych dorożkarzy.

W mediach szeroko cytowane są wypowiedzi przewodniczącej KSOZ, nadając im tym samym specjalistycznego wydźwięku  choć ani wykształcenie ani doświadczenie ani praktyka zawodowa, nie dają przewodniczącej prawa do oceny pracy krakowskich dorożkarzy.  Przewodnicząca KSOZ-u jest bowiem z wykształcenia filozofem i autorką książek, które nijak mają się do tematyki pracy zaprzęgów konnych w Starym Mieście. Skąd więc medialne przekonanie,  że opinia tej Pani ma decydujące znaczenie w kwestii oceny pracy dorożkarskich koni?

Dorożkarze szanują prawo każdej osoby do własnego zdania- nie zgadzają się jednak aby jednostka próbowała za wszelką cenę narzucać to zdanie innym i oczekują aby to, co raz po raz publikowane jest w różnych mediach, było informacją rzetelną.

Nad tematyką pracy zaprzęgów konnych w Krakowie od wielu lat, regularnie zajmują się, między innymi, specjaliści z Uniwersytetu Rolniczego z Zakładu Weterynarii, Rozrodu i Dobrostanu Zwierząt w  Krakowie, którzy przeprowadzają szczegółowe badania dorożkarskich koni zarówno w miejscu pracy tych zwierząt, jak i w stajniach.

W 2014 roku konie przebadano w miesiącach letnich (czerwiec – wrzesień) podczas całego dnia pracy, na obowiązujących w mieście postojach dla dorożek. Wyniki porównano z tymi, które zostały uzyskane w stadninach koni poza Krakowem, w ośrodkach jeździeckich i w warunkach naturalnych stepu ukraińskiego. Przeprowadzono badania psychometryczne i katatermometryczne, uzupełniająco korzystano też z kamery termowizyjnej, która umożliwiała cyfrową rejestrację rozkładu temperatur oraz wizualizację promieniowania podczerwonego ciała koni i otaczającego podłoża. Wykonano analizy hematologiczne i biochemiczne krwi pobieranej od koni dorożkarskich oraz badania pulsometryczne.

Zebrane dane pozwoliły stwierdzić, że warunki pracy koni dorożkarskich w Krakowie w miejscach i terminach dokonywanych badań (a dokładnie w miejscach ich postojów, a także bezpośrednio po ich pracy) nie odbiegają od uznanych za dopuszczalne dla innych koni użytkowych. Wyniki analiz hematologicznych i biochemicznych krwi oraz pomiarów tętna mieściły się w granicach dopuszczalnych norm, niezależnie od panujących warunków termiczno-wilgotnościowych. Konie badano także po wysiłku związanym z pracą. I w tym wypadku również parametry mierzone u zwierząt nie odbiegały od przyjętych norm i nie wskazywały na przeciążenie zwierząt pracą, nawet w przypadku pracy w wysokich temperaturach.

Na dzień dzisiejszy, od dnia 7 sierpnia br., prowadzona jest kolejna tura badań, do której zgłoszonych zostało 40 koni pracujących na co dzień w krakowskich dorożkach. Badania wykonywane są za pomocą specjalistycznych urządzeń takich jak pyłomierz oraz WBGT, urządzenia GPS rejestrujące dystans pokonywany przez konie i nachylenie terenu czy pulsometry, które na bieżąco monitorują pracę serca koni. Badane są parametry hematologiczne i biochemiczne krwi , które mają dać obraz ogólnego stanu zdrowia koni, poszerzone dodatkowo o profil wysiłkowy. Próbki krwi pobrane od dorożkarskich koni będą również poddawane analizie mającej na celu wykazanie  zawartości selenu, czyli pierwiastka odpowiedzialnego za prawidłową pracę mięśni. Wyniki tych szczegółowych badań, pomogą, między innymi, w określeniu optymalnej dawki suplementacji tego pierwiastka w diecie dorożkarskich koni, ze względu na jego ubogą obecność w glebie rejonu Polski południowej.  Wyniki badań koni podczas pracy w Rynku będą porównywane z wynikami badań tych samych koni wykonanymi w dni wolne od pracy, a także stanowić będą bazę porównawczą dla wszystkich innych, przeprowadzonych dotychczas badań.

Warto zaznaczyć, że urządzenie WBGT, zostało w Krakowie zastosowane do badania warunków zoohigienicznych miejsc pracy koni po raz pierwszy w Europie i po raz drugi na świecie. Tym samym krakowscy dorożkarze i Urząd Miasta Krakowa wyznaczyli nowe trendy w dziedzinie badań nad warunkami pracy koni.

Dotychczasowy zakres badań obejmował również badania mające na celu określenie zawartości kortyzolu, czyli hormonu stresu, u koni pracujących w dorożkach (Kraków stał się drugim miastem w Polsce badającym ten współczynnik u pracujących koni). Podobnie jak powyżej, badania przeprowadzano zarówno podczas pracy jak i w dni wolne, kiedy konie spędzały czas w stajniach i na wybiegu. Wyniki próby kortyzolu w połączeniu z 12 godzinnym monitorowanie pracy serca koni oraz obserwacją behawioru zwierząt, dały rezultat w postaci wyników, z których jasno wynika, że praca koni w ruchu miejskim nie wpływa negatywnie na ich zachowanie lub zdrowie, a parametry takie jak bicie serca, oddech, odwodnienie i poziom kortyzolu nie odbiegają od normy przyjętej w literaturze, a nawet świadczą o świetnym przygotowaniu i adaptacji koni do pracy w ruchu miejskim.

Dodatkowo, wszystkie dotychczasowe analizy wskazują na bardzo dobre przygotowanie koni dorożkarskich pod kątem treningowym do pracy nawet w wysokich temperaturach. Możliwe jest to nie tylko dzięki długiemu procesowi przygotowania koni do sezonu letniego ale też naturalnemu systemowi termoregulacji koni, który umożliwia tym zwierzętom tolerancję skrajnych temperatur (od wysokich do niskich). Dorożkarze, podczas pracy w Rynku Głównym, dokładają wszelkich starań by zadbać o odpowiedni poziom nawodnienia koni, dbają by po pracy podawane były preparaty elektrolitowe oraz aby dawka żywieniowa koni była zbilansowana w stosunku do podejmowanego wysiłku oraz indywidualnych potrzeb żywieniowych każdego z koni. W tym zakresie, Stowarzyszenie Dorożkarzy Krakowskich na bieżąco monitoruje informacje udostępniane przez Kentucky Equine Reserch & Nutrition. Zdając sobie sprawę z tego, jak ważnym elementem naszej codziennej pracy z końmi jest kwestia żywienia, SDK zorganizowało dodatkowe szkolenie obejmujące tematykę  związaną z dietą koni.

Warto zaznaczyć, że na krakowskim Rynku funkcjonują trzy wodopoje, z których dorożkarze mogą korzystać (przy Kościele św. Wojciecha, na płycie Rynku przy rogu ulicy Sławkowskiej i Rynku Głównego oraz przy stoiskach kwiaciarek). Dodatkowo, w sezonie letnim, co najmniej trzykrotnie w ciągu dnia, na postój dorożek konnych w Rynku Głównym, na linię A-B wjeżdża myjka MPO, myjąc go i obficie polewając wodą. Zgodnie z regulaminem, w godzinach od 13.00 do 17.00, gdy temperatura na termometrze zawieszonym na  ścianie Sukiennic przekroczy 28 stopni Celsjusza, dorożkarze mają obowiązek zjechać z postoju usytuowanego na linii A-B. W tym czasie korzystają z postojów zastępczych, wyznaczonych w zacienionych miejscach (między innymi, w cieniu bryły Kościoła Mariackiego oraz na alejce Plant).

W zakresie regulaminu pracy dorożkarskich koni, szczególnie w sezonie letnim, nasilone są kontrole pracy zaprzęgów konnych w Krakowie ,przeprowadzane przez Wydział Spraw Administracyjnych i Wydział Kształtowania Środowiska UMK, inspektorów Krakowskiego Towarzystwa Opieki nad Zwierzętami, Powiatowego Lekarza Weterynarii czy Straż Miejską Miasta Krakowa. Kontroli podlegają również stajnie, w których przebywają na co dzień dorożkarskie konie. Kontrole często mają charakter „niejawny” co oznacza, że dorożkarze nie muszą być poinformowani o zamiarze przeprowadzenia wizji, mają natomiast obowiązek udostępnić osobie uprawnionej wszelkie  dokumenty, w tym paszporty koni, w których zawarta jest informacja o aktualnych badaniach lekarsko-weterynaryjnych pracujących koni, które- ważne przez 1 rok- są podstawą do dopuszczenia zwierząt do pracy.

Warto zaznaczyć, że regulamin obowiązujący krakowskich dorożkarzy jest jednym z najbardziej rygorystycznych w Polsce i stał się podstawą do regulacji pracy zwierząt w innych miastach. Jego powstanie jest efektem współpracy środowiska dorożkarzy, pracowników merytorycznych Magistratu i lekarzy weterynarii pełniących na co dzień opiekę nad zaprzęgowymi końmi.

Praca koni dorożkarskich obejmuje system zmianowy, polegający na tym, że na jeden dzień pracy przypadają średnio trzy pełne dni odpoczynku zwierząt. System ten został wypracowany na podstawie obserwacji zachowania koni i uznany w środowisku za optymalny czas wypoczynku zwierząt. W dni wolne, konie nie są wykorzystywane do innej pracy, a czas spędzają na wybiegach, pastwiskach lub w stajniach.

Stowarzyszenie Dorożkarzy Krakowskich jest w stałym kontakcie z wieloma służbami, na bieżąco monitorując pracę koni, opracowując innowacyjne systemy usprawniania pracy zaprzęgów konnych oraz ustalając zasady, do tej pory najszybszego w Polsce, działania systemu zarządzania w sytuacjach nadzwyczajnych. Każdy niepokojący aspekt pracy koni jest dogłębnie analizowany we współpracy ze specjalistami hipologami i wpływa bezpośrednio na wypracowane do tej pory metody działania. Sami dorożkarze odbywają również co najmniej raz w roku obligatoryjne szkolenia mające na celu zwiększaniu kompetencji osób pracujących z końmi. W ciągu roku odbywają się również tzw. szkolenia dodatkowe.

Temat hodowli i użytkowania koni jest tematem szalenie rozległym, którego streszczenie do kilkunastu zdań jest wręcz nie możliwe. Należy jednak położyć szczególny nacisk na fakt, że dorożkarskimi końmi zajmują się wyłącznie ludzie z wieloletnim doświadczeniem, którzy na bieżąco uzupełniają swoją wiedzę dotyczącą tych zwierząt. W interesie żadnego z dorożkarzy nie jest narażanie koni na utratę zdrowia, ponieważ tylko pełna sprawność koni, może zapewnić dorożkarzom źródło utrzymania siebie, swoich rodzin i swoich podopiecznych. Utrzymanie koni w tak dobrej kondycji fizycznej, o której świadczą wszystkie przeprowadzone dotychczas badania, a także wizualnej wymaga od dorożkarzy szczególnego dbania o dobrostan tych zwierząt każdego dnia.

Echem odbija się również zarzut, że powozy, która obecnie poruszają się po Starym Mieście, nijak mają się do XIX- wiecznych, małych, czarnych dorożek, które stacjonowały na płycie Rynku vis a vis Hawełki. Należy jednak na tę kwestię spojrzeć z innej perspektywy. Funkcja dorożek uległa całkowitej zmianie- kiedyś pełniące funkcję taksówek dorożki, były głównym środkiem transportu dla mieszkańców miasta. W tej chwili, pełnią rolę atrakcji turystycznej, a korzystający z niej polscy i zagraniczni turyści, stawiają współczesnym powozom zupełnie inne i bardzo wysokie wymagania. Dzisiejsze powozy, w większości glasslandauery są wygodne, oferujące komfortowy przejazd dla 4 osób, wyposażone w rozkładany dach, podświetlone stopnie oraz miękką, skórzaną tapicerkę wewnątrz. Równocześnie, dzięki dużym, ogumionym kołom, dwóch hamulcom hydraulicznym i wielu innym rozwiązaniom znacznie ułatwiają pracę naszym koniom. Pozornie duże powozy, bez najmniejszego problemu, poruszy 60 kg kobieta, nie wspominając już o dwóch dużych, silnych i doskonale wytrenowanych koniach, których masa własna jest często większa niż waga dorożki z pasażerami. Dodatkowo, spacerowe tempo jakim poruszają się dorożki (średnia prędkość wynosi 5 km/h) nie wymaga od koni wzmożonego wysiłku. Podczas dnia pracy konie są regularnie pojone i karmione ze specjalnych karmideł.

Naszymi końmi i zaprzęgami zachwycają się powożący na całym  świecie, to krakowscy dorożkarze wyznaczają trendy rozwoju obsługi ruchu turystycznego zaprzęgami w wielu miastach Europy i świecie, to od nas fiakrzy z Wiednia czy Paryża czerpią pomysły, powielając je następnie w swoich rodzimych miejscach.

Dorożkarze dzięki wykonywanej pracy nie tylko kontynuują piękną tradycję dorożkarstwa konnego w Krakowie ale propagują tę dziedzinę użytkowania koni, która, pośród innych jest znana najmniej- powożenie. Umiejętność sprawnego poruszania się w ruchu miejskim, odczulenie zwierząt na wiele bodźców i przygotowanie koni do takiej pracy wymaga od dorożkarzy wielu umiejętności, pracy i cierpliwości- szczególnie dobrze wiedzą to te osoby, które na co dzień mają do czynienia z końmi.

Pomimo jednak wielu bardzo pozytywnych zmian i działań podejmowanych zarówno przez dorożkarzy jak i przedstawicieli Miasta trafnym wydaje się być powiedzenie „swego nie znacie, cudze chwalicie”, szczególnie, w kontekście naszych krakowskich dorożek.

 

0 komentarzy

Skomentuj

Ten serwis wykorzystuje pliki cookies. więcej

Ten serwis wykorzystuje pliki cookies. Korzystanie z witryny oznacza zgodę na ich zapis lub odczyt wg ustawień przeglądarki.

Zamknij